Fritz Liphardt
dowódca Einsatzkommando 2/III w 1939 roku, następnie komendant Policji Bezpieczeństwa i SD (KdS) w dystrykcie radomskim. Obszar działania: Łódź · Radom · dystrykt radomski. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Opracowania IPN i badania nad Einsatzgruppen identyfikują Liphardta jako dowódcę Einsatzkommando 2/III, podległego Einsatzgruppe III i działającego za 8. Armią podczas napaści na Polskę w 1939 roku.
- Od listopada 1939 do października 1943 roku pełnił funkcję KdS w dystrykcie radomskim; studium IPN dokumentuje podporządkowaną mu sieć placówek terenowych Sipo i SD oraz sukcesję po jego odejściu.
- Źródła naukowe wiążą Einsatzkommando 2/III pod jego dowództwem z operacjami aresztowania polskiej inteligencji jesienią 1939 roku. Ustalenie dotyczy roli dowódczej jednostki, a nie automatycznego osobistego udziału Liphardta w każdym zatrzymaniu.
- Dokumentacja IPN podaje, że został zatrzymany przez Brytyjczyków w czerwcu 1945 roku, przekazany Polsce i zmarł 18 maja 1947 roku w więzieniu w Szczecinie; źródło odnotowuje samobójstwo jako oficjalnie podaną przyczynę.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Liphardt łączy dwa etapy budowy aparatu terroru: mobilne Einsatzkommando działające podczas wojny 1939 roku i trwałą regionalną komendę Sipo i SD w Generalnym Gubernatorstwie. Profil opisuje jego władzę organizacyjną i udokumentowane operacje podległych struktur, nie przenosi jednak na niego bez dowodu każdego czynu placówek KdS Radom.
Typ odpowiedzialności: dowódcza · policyjna · organizacyjna. Mechanizmy: działania Einsatzgruppen w 1939 roku, zarządzanie aparatem Sipo, aresztowania inteligencji.
Najważniejsze zdarzenia
- dowodzenie Einsatzkommando 2/III podczas niemieckiej agresji na Polskę we wrześniu 1939 roku
- udział podległej jednostki w operacjach aresztowania inteligencji jesienią 1939 roku
- objęcie stanowiska KdS Radom w listopadzie 1939 roku i rozwijanie sieci placówek terenowych
- odwołanie ze stanowiska KdS w październiku 1943 roku
- aresztowanie przez Brytyjczyków w 1945 roku, przekazanie Polsce i śmierć w więzieniu 18 maja 1947 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Brytyjczycy aresztowali go we Flensburgu w czerwcu 1945 roku, po czym został wydany Polsce. Zmarł w więzieniu w Szczecinie 18 maja 1947 roku przed przeprowadzeniem procesu; dokumentacja IPN podaje, że oficjalnie uznano śmierć za samobójstwo.
Granice ustaleń
Zakres odpowiedzialności dowódcy EK 2/III i KdS nie jest równoznaczny z osobistym dokonaniem wszystkich aresztowań, egzekucji i deportacji w dystrykcie. Okoliczności śmierci znamy z powojennej dokumentacji, bez rozstrzygnięcia sądowego. Nową podstawą względem odłożenia w fali 4 są niezależnie: studium struktury KdS Radom, opracowania uniwersyteckie o EK 2/III oraz publikacja przechowywana przez Library of Congress opisująca przejście kadr Einsatzgruppe do stałego aparatu Sipo.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.