Hans-Joachim Böhme
szef Gestapo w Tylży i dowódca Einsatzkommando Tilsit. Obszar działania: Tylża · Litwa · Suwalszczyzna · Augustów. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Wyrok Sądu Krajowego w Ulm ustala, że Böhme kierował Stapo Tilsit, której podlegały placówki graniczne i wydział wykonawczy zajmujący się m.in. Żydami, przeciwnikami politycznymi i robotnikami przymusowymi.
- Po otrzymaniu rozkazu od dowódcy Einsatzgruppe A Böhme przekazał podległym funkcjonariuszom polecenia prowadzenia masowych egzekucji w pasie granicznym.
- Sąd uznał za dowiedzione, że Böhme polecił Wolfgangowi Ilgesowi i Waldemarowi Machollowi przeprowadzenie akcji w rejonie Augustowa, w następstwie której między 26 czerwca a 10 lipca 1941 roku zamordowano 316 osób.
- 29 sierpnia 1958 roku został skazany na 15 lat ciężkiego więzienia za pomocnictwo w zbiorowym mordzie w 3907 przypadkach; areszt tymczasowy zaliczono na poczet kary.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Böhme pokazuje, jak zwykła regionalna placówka Gestapo została przekształcona w mobilne komando egzekucyjne i wykorzystywała sieć komisariatów granicznych. Profil opiera odpowiedzialność na konkretnych poleceniach odtworzonych przez sąd, nie na samej liczbie ofiar jednostki.
Typ odpowiedzialności: operacyjna kierownicza · policyjna · egzekucyjna. Mechanizmy: zarządzanie placówką Gestapo, masowe egzekucje policyjne, przekazywanie zbrodniczych rozkazów.
Najważniejsze zdarzenia
- objęcie kierownictwa Stapo Tilsit w październiku 1940 roku
- utworzenie Einsatzkommando Tilsit po 22 czerwca 1941 roku
- wydanie poleceń dotyczących akcji w Augustowie latem 1941 roku
- proces w Ulm od kwietnia do sierpnia 1958 roku i wyrok 15 lat
- zwolnienie z powodu choroby w maju 1968 roku i śmierć 31 maja 1968 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Po ukrywaniu części przeszłości w procedurze denazyfikacyjnej Böhme został aresztowany w sierpniu 1956 roku. Sąd Krajowy w Ulm skazał go 29 sierpnia 1958 roku na 15 lat ciężkiego więzienia i dziesięć lat utraty praw obywatelskich. Zwolniono go z powodu stanu zdrowia w maju 1968 roku; zmarł 31 maja 1968 roku.
Granice ustaleń
Wyrok używał konstrukcji pomocnictwa i nie obejmował wszystkich mordów Einsatzkommando Tilsit; część zarzutów zakończyła się uniewinnieniem. Profil odróżnia udowodnione polecenia Böhmego, w tym sprawę Augustowa, od działań wykonywanych samodzielnie przez inne placówki i formacje.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.