Martin Fellenz
szef sztabu dowódcy SS i Policji w dystrykcie krakowskim, kierujący terenową organizacją deportacji. Obszar działania: Kraków · Miechów · Przemyśl · Rzeszów · Tarnów. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Akt oskarżenia zachowany w IPN dotyczy osobistego kierowania przez Fellenza transportami z getta krakowskiego do Bełżca między 1 a 8 czerwca 1942 roku.
- Prawomocny wyrok Sądu Krajowego w Kilonii ustalił, że Fellenz nie był wyłącznie obserwatorem: kierował terenowym wykonaniem czterech kompleksów deportacyjnych i znał ich cel. Publicznie dostępne streszczenia nie pozwalają bezspornie utożsamić tej czwórki z pełną listą pięciu miast pojawiającą się w szerszym materiale oskarżenia.
- Wyrok odrzucił obronę opartą na rzekomym przymusie rozkazu, lecz nie uznał za dowiedzione przypisywanych mu przez część świadków osobistych pojedynczych zabójstw.
- 27 stycznia 1966 roku otrzymał siedem lat ciężkiego więzienia; około pięciu lat aresztu tymczasowego zaliczono, a po wyroku został zwolniony.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Fellenz jest profilem logistycznego dowodzenia deportacją: łączy sztab SSPF, terenowych pełnomocników, selekcję na miejscu i transport do ośrodka zagłady. Wyrok pozwala oddzielić odpowiedzialność za organizację od nieudowodnionych zarzutów własnoręcznego zabijania.
Typ odpowiedzialności: sztabowa kierownicza · deportacyjna · koordynacyjna. Mechanizmy: deportacje i likwidacje gett, deportacje do Bełżca, selekcje do egzekucji.
Najważniejsze zdarzenia
- objęcie funkcji szefa sztabu SSPF w dystrykcie krakowskim
- kierowanie deportacją z getta krakowskiego do Bełżca w czerwcu 1942 roku
- nadzorowanie kolejnych operacji deportacyjnych w dystrykcie do jesieni 1942 roku
- pierwszy wyrok w 1963 roku, jego uchylenie i ponowny wyrok 27 stycznia 1966 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Pierwszy wyrok czterech lat z 1963 roku został uchylony przez Federalny Trybunał Sprawiedliwości. W ponownym procesie Sąd Krajowy w Kilonii skazał Fellenza 27 stycznia 1966 roku na siedem lat ciężkiego więzienia za pomocnictwo w mordzie w czterech kompleksach deportacyjnych. Zaliczenie około pięciu lat aresztu tymczasowego i zwolnienie po wyroku sprawiły, że nie odbył pełnej kary.
Granice ustaleń
Profil opiera się na zakresie prawomocnego drugiego wyroku. Nie podtrzymuje zarzutów pojedynczych strzałów, których sąd nie uznał za udowodnione, i nie przypisuje Fellenzowi samodzielnego zaplanowania całej Zagłady w dystrykcie. Źródła różnią się co do dokładnej daty śmierci, dlatego podano tylko rok 2007.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.