Domy Hankiewicza: podpalenie zabudowań pełnych ludzi

Ludzie w otoczonych domach

Domy pod numerami 105, 107 i 109 przy Wolskiej mieściły zarówno stałych mieszkańców, jak i ludzi szukających schronienia przed walkami. Relacja opublikowana po angielsku jako dokument nr 59 opisuje nagłe otoczenie zabudowań po południu. Świadek nie zapamiętał rozkazu opuszczenia domów. Z jego relacji wynika, że atak skierowano w budynki, w których pozostawali ludzie. [1]

Podpalenie i granaty

Według tego samego przekazu żołnierze rzucali granaty i używali środka do wzniecania ognia. Nie przypisujemy mu konkretnego składu chemicznego: świadek opisywał wygląd substancji, nie jej badanie. Zestawienie otoczenia, podpalenia i granatów wskazuje, jak droga schronienia została zamieniona w pułapkę. Relacja mówi o śmierci ludzi w płomieniach lub od wybuchów. [1]

Bilans i szersze otoczenie

Muzeum Powstania Warszawskiego umieszcza domy Hankiewicza w opisie masakry Woli z 5 sierpnia i przytacza około 2000 ofiar. Ten szacunek odnosi się do zespołu zabudowań. Nie sumujemy go z ogólną liczbą zamordowanych na Woli, ponieważ byłby to ten sam zbiór ofiar policzony dwukrotnie. [2]

Granice świadectwa

Nie dysponujemy tu pełną imienną identyfikacją zabitych ani odtworzeniem losu każdego mieszkania. Mocne sformułowanie świadka o braku ocalałych należy czytać jako opis jego wiedzy, nie wynik późniejszego, kompletnego dochodzenia. Zachowujemy też rozdział między zdarzeniami w tych domach a innymi zbrodniami, które muzeum omawia w tym samym tekście. [1] [2]

Granice ustaleń

Liczba ofiar jest szacunkowa. Relacja nr 59 nie podaje w udostępnionej transkrypcji nazwiska ani daty przesłuchania. Nie przenosimy na ten adres wszystkich metod mordowania opisanych ogólnie dla Woli. [1] [2]

Źródła i przypisy

Odsyłacze przy akapitach wskazują podstawę konkretnych ustaleń. Opis zakresu wykorzystania odróżnia przeczytaną publikację, relację cytowaną przez badacza i samą notę bibliograficzną.

1. świadek niepodpisany w internetowej transkrypcji. Warsaw Uprising Witnesses: German Atrocities IV — Record No. 59. WarsawUprising.org — publikacja dokumentu historycznego.

   zeznanie świadka · Record No. 59 · Dostęp: 2026-09-05.

   Zakres wykorzystania: Otoczenie domów, granaty, podpalenie bez nakazu opuszczenia.

2. redakcja MPW. Powstańcze dni: 5 sierpnia 1944 r. Muzeum Powstania Warszawskiego.

   opracowanie instytucjonalne · Akapit o domach Hankiewicza i kolonii Wawelberga · Dostęp: 2026-09-05.

   Zakres wykorzystania: Umiejscowienie zbrodni w rzezi Woli oraz szacunek około 2000 ofiar.