Kurt Bode
przewodniczący sądu polowego w procesach obrońców Poczty Polskiej, następnie prokurator generalny Okręgu Rzeszy Gdańsk–Prusy Zachodnie. Obszar działania: Gdańsk · Pomorze Gdańskie · Reichsgau Gdańsk–Prusy Zachodnie. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Jako przewodniczący sądu polowego Grupy Eberhardta 8 września 1939 roku wydał wyroki śmierci na dwudziestu ośmiu obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku, a 29 września na kolejnych dziesięciu.
- Od 1 lutego 1942 roku był prokuratorem generalnym Okręgu Rzeszy Gdańsk–Prusy Zachodnie i kierował regionalnym aparatem prokuratorskim uczestniczącym w represyjnej polityce karnej wobec ludności okupowanych ziem polskich.
- Jako prokurator generalny był zaangażowany w procedowanie setek wyroków śmierci; źródła instytucjonalne mówią o około 350 sprawach przechodzących przez podległy mu szczebel, czego nie należy utożsamiać z osobistym wydaniem każdego wyroku.
- Pod koniec 1944 roku polecił zdemontować gilotynę i szubienicę w więzieniu gdańskim; w marcu 1945 roku nakazał zniszczenie akt sądów specjalnych i senatu karnego, a ostatnie akty oskarżenia podpisywał jeszcze w tym samym miesiącu.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Bode łączy w jednym profilu dwa szczeble zbrodni sądowej: osobistą funkcję przewodniczącego w bezprawnych procesach z września 1939 roku oraz późniejsze kierowanie regionalną prokuraturą. Profil nie zamienia liczby spraw przechodzących przez urząd w automatyczny wykaz wyroków osobiście sporządzonych lub zatwierdzonych przez Bodego.
Typ odpowiedzialności: sędziowska · prokuratorska · kierownicza. Mechanizmy: doraźne sądownictwo wojenne, regionalne sterowanie polityką karną, niszczenie akt sądów specjalnych.
Najważniejsze zdarzenia
- proces dwudziestu ośmiu obrońców Poczty Polskiej 8 września 1939 roku
- drugi proces dziesięciu obrońców Poczty Polskiej 29 września 1939 roku
- objęcie urzędu prokuratora generalnego Gdańsk–Prusy Zachodnie 1 lutego 1942 roku
- demontaż urządzeń egzekucyjnych pod koniec 1944 roku oraz nakaz zniszczenia akt w marcu 1945 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Po niewoli sowieckiej przeszedł denazyfikację i wrócił do zachodnioniemieckiego wymiaru sprawiedliwości, dochodząc do funkcji wiceprezesa Wyższego Sądu Krajowego w Bremie. Prokuratury kilkakrotnie badały jego udział w skazaniu obrońców Poczty Polskiej, ale za życia nie został oskarżony ani skazany. Zmarł w 1979 roku; bezprawne wyroki zostały uchylone dopiero po jego śmierci.
Granice ustaleń
Osobista rola Bodego w dwóch procesach z września 1939 roku jest dobrze udokumentowana. Przybliżona liczba około 350 wyroków dotyczy działalności aparatu podczas jego urzędowania i nie dowodzi identycznego udziału w każdej sprawie. Zniszczenie części akt ogranicza możliwość pełnej rekonstrukcji decyzji regionalnej prokuratury, dlatego profil nie powinien tworzyć zamkniętego bilansu spraw ani ofiar.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.