Peter Leideritz
kierownik placówki terenowej Policji Bezpieczeństwa i SD w Kołomyi. Obszar działania: Kołomyja · Horodenka · Szeparowce · dystrykt Galicja. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Aktualne studium IPN, oparte na polskich i niemieckich aktach, ustala datę urodzenia Leideritza na 5 stycznia 1911 roku i potwierdza, że od września 1941 roku kierował placówką terenową KdS Lwów w Kołomyi.
- Badania IPN i encyklopedia gett Yad Vashem przypisują kierowanej przez niego placówce organizację masowej egzekucji w lesie koło Szeparowiec 12 października 1941 roku; współczesne studium wskazuje, że operację przeprowadzono na jego rozkaz.
- Źródła dokumentują udział Leideritza w operacjach placówki w Horodence w grudniu 1941 roku oraz w selekcjach i deportacjach Żydów z powiatu kołomyjskiego do Bełżca w 1942 roku. Nie każdy czyn członków mobilnej grupy jest przedstawiany jako jego działanie osobiste.
- Sąd Okręgowy w Warszawie uznał go 17 listopada 1947 roku za winnego obu zarzucanych czynów — udziału w masowych mordach ludności cywilnej i członkostwa w Gestapo — oraz skazał na śmierć; wyrok wykonano 22 lutego 1949 roku.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Leideritz pokazuje, jak niewielka placówka terenowa KdS mogła łączyć rozpoznanie policyjne, mobilne grupy egzekucyjne, obsługę getta i deportacje do obozu zagłady. Profil opiera odpowiedzialność na kierownictwie placówki, konkretnych operacjach i wyroku, a relacje o osobistych strzałach pozostawia w granicach tego, co rzeczywiście ustalono w aktach.
Typ odpowiedzialności: kierownicza · policyjna · wykonawcza. Mechanizmy: zarządzanie placówką Sipo, masowe egzekucje, deportacje do Bełżca.
Najważniejsze zdarzenia
- objęcie kierownictwa placówki Sipo i SD w Kołomyi we wrześniu 1941 roku
- masowa egzekucja koło Szeparowiec 12 października 1941 roku
- operacja placówki w Horodence 4–5 grudnia 1941 roku
- selekcje i deportacje z Kołomyi i okolic do Bełżca w 1942 roku
- proces w Warszawie 17 listopada 1947 roku i wykonanie wyroku 22 lutego 1949 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Amerykanie zatrzymali go 7 sierpnia 1946 roku pod nazwiskiem Peter Lewald i w grudniu wydali Polsce. Sąd Okręgowy w Warszawie skazał go 17 listopada 1947 roku na śmierć; po odrzuceniu środków odwoławczych i odmowie ułaskawienia wyrok wykonano 22 lutego 1949 roku.
Granice ustaleń
Wyrok polski obejmował szeroko sformułowany udział w masowych mordach i członkostwo w Gestapo; nie rozstrzyga osobno każdego epizodu opisywanego przez świadków. Starsze zestawienia błędnie podają 1947 rok jako datę śmierci — akta wykonania wyroku wykorzystane przez IPN potwierdzają 22 lutego 1949 roku. Szacunki liczby ofiar poszczególnych operacji nie służą do określania kręgu odpowiedzialności.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.