Strona główna › Kalendarz › sierpień Kalendarz pamięci · sierpień
Sierpień: daty, o których pamiętamy
Rocznice w sierpniu: 23 wydarzeń związanych z nazizmem, II wojną światową, Zagładą, okupacją, oporem, wyzwoleniem i rozliczeniem sprawców. Każdy wpis prowadzi do źródła instytucjonalnego, a tam, gdzie związek jest udokumentowany, także do profili osób z archiwum Nazi Report.
1 sierpnia 1936 Geneza nazizmu Berlin, Niemcy
Igrzyska w Berlinie jako osłona nazistowskiego reżimu Otwarcie igrzysk olimpijskich w Berlinie pozwala reżimowi maskować rasizm i militaryzm.
Sportowe widowisko pomagało władzom ukrywać przed zagraniczną publicznością rasizm i militaryzm państwa.
Berlińskie igrzyska są wczesnym przykładem wykorzystywania sportu do poprawiania wizerunku represyjnego reżimu.
Powiązane profile Adolf Hitler związek bezpośredni lub funkcjonalny: Dyktator III Rzeszy; główny architekt wojny napastniczej, Zagłady i innych ludobójstwJoseph Goebbels związek bezpośredni lub funkcjonalny: Minister propagandy III Rzeszy i gauleiter Berlina; podżegacz do zagłady Żydów.Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 1 sierpnia–2 października 1944 Opór i ratunek Warszawa
Wybuch powstania warszawskiego Armia Krajowa rozpoczyna powstanie warszawskie przeciw niemieckiej okupacji.
Dzieje powstania obejmują walki z okupantem, niemieckie zbrodnie na cywilach, wypędzenia oraz późniejszą pamięć o wydarzeniu.
Powstanie jest kluczowym punktem historii okupowanej Warszawy i niemieckiej przemocy wobec jej mieszkańców.
Powiązane profile (7) Erich von dem Bach-Zelewski związek bezpośredni lub funkcjonalny: Szef formacji Bandenkampf na Wschodzie; dowódca sił tłumiących Powstanie WarszawskieHeinz Reinefarth związek bezpośredni lub funkcjonalny: dowódca grupy bojowej podczas tłumienia Powstania WarszawskiegoOskar Dirlewanger związek bezpośredni lub funkcjonalny: Dowódca karnej jednostki SS (brygady Dirlewangera); zbrodnie na Białorusi i w WarszawieBronislav Kaminski związek bezpośredni lub funkcjonalny: dowódca brygady RONA użytej do tłumienia Powstania WarszawskiegoPaul Otto Geibel związek bezpośredni lub funkcjonalny: dowódca SS i policji w dystrykcie warszawskimLudwig Hahn związek bezpośredni lub funkcjonalny: komendant Sipo i SD w dystrykcie krakowskim, a następnie warszawskimAlfred Spilker związek bezpośredni lub funkcjonalny: dowódca Sonderkommando Spilker w WarszawieŹródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 2 sierpnia 1934 Geneza nazizmu Niemcy
Hitler obejmuje pełnię władzy jako Führer Po śmierci Hindenburga Hitler łączy funkcje głowy państwa i kanclerza, przyjmując tytuł Führera.
Po śmierci Hindenburga funkcje głowy państwa i kanclerza zostały skupione w rękach jednej osoby.
Połączenie urzędów dopełniło budowę osobistej dyktatury Hitlera.
Powiązane profile Adolf Hitler związek bezpośredni lub funkcjonalny: Dyktator III Rzeszy; główny architekt wojny napastniczej, Zagłady i innych ludobójstwŹródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 2 sierpnia 1943 Opór i ratunek Treblinka
Bunt więźniów Treblinki Około tysiąca żydowskich więźniów podejmuje bunt w Treblince; około 200 ucieka.
Żydowscy więźniowie podjęli walkę w miejscu utworzonym do ich natychmiastowej zagłady.
Bunt pozostaje jednym z najważniejszych świadectw oporu w niemieckich ośrodkach zagłady.
Powiązane profile Franz Stangl związek bezpośredni lub funkcjonalny: Komendant obozów zagłady w Sobiborze i Treblince; odpowiedzialny za ludobójstwoKurt Franz związek bezpośredni lub funkcjonalny: Ostatni komendant obozu zagłady Treblinka II; oprawca „akcji Reinhardt”.Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 2–3 sierpnia 1944 / dzień pamięci Pamięć Auschwitz-Birkenau / Europa
Likwidacja rodzinnego obozu Romów i Sinti w Birkenau SS likwiduje rodzinny obóz Romów i Sinti w Birkenau, mordując około 4,3 tys. osób; 2 sierpnia to europejski dzień pamięci ich Zagłady.
Zbrodnia z nocy z 2 na 3 sierpnia jest upamiętniana w europejskim dniu pamięci o Zagładzie Romów i Sinti.
Rocznica przywraca należne miejsce historii Romów i Sinti w pamięci o nazistowskich prześladowaniach i ludobójstwie.
Powiązane profile Rudolf Höss związek bezpośredni lub funkcjonalny: Komendant obozu Auschwitz; twórca przemysłowej machiny zagłady, stracony w 1947 r.Josef Mengele związek bezpośredni lub funkcjonalny: Lekarz SS w Auschwitz-Birkenau; selekcje i zbrodnicze eksperymenty pseudomedyczneHeinrich Himmler związek bezpośredni lub funkcjonalny: Reichsführer-SS i szef policji, główny organizator Zagłady i systemu obozówŹródło instytucjonalne: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Stały link do tego wpisu 3 sierpnia 1941 Opór i ratunek Münster, Niemcy
Publiczny protest biskupa von Galena przeciw programowi mordowania Biskup Clemens August von Galen publicznie potępia nazistowski program mordowania osób z niepełnosprawnościami.
Wystąpienie w Münster ujawniło możliwość, ale również ograniczony zasięg publicznego sprzeciwu w III Rzeszy.
Protest jest ważnym punktem odniesienia dla oceny reakcji niemieckiego społeczeństwa na mordowanie osób z niepełnosprawnościami.
Powiązane profile (7) Karl Brandt związek bezpośredni lub funkcjonalny: Lekarz przyboczny Hitlera i współkierownik akcji „T4”; stracony w 1948 r.Philipp Bouhler związek bezpośredni lub funkcjonalny: Szef Kancelarii Führera NSDAP, współorganizator akcji „T4”Viktor Brack związek bezpośredni lub funkcjonalny: Szef urzędu w Kancelarii Führera; organizator „eutanazji” Aktion T4Paul Nitsche związek bezpośredni lub funkcjonalny: psychiatra, naczelny rzeczoznawca i od końca 1941 roku kierownik medycznego pionu Aktion T4Werner Heyde związek bezpośredni lub funkcjonalny: Kierownik medyczny i pierwszy Obergutachter Akcji „T4”, współorganizator mordów „eutanazyjnych”Richard von Hegener związek bezpośredni lub funkcjonalny: urzędnik Kanzlei des Führers i zastępca kierownika Reichsausschuss odpowiedzialny za administracyjną organizację mordowania dzieci i pacjentówAdolf Hitler związek bezpośredni lub funkcjonalny: Dyktator III Rzeszy; główny architekt wojny napastniczej, Zagłady i innych ludobójstwŹródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 5–7 sierpnia 1944 Masowa zbrodnia Warszawa-Wola
Rzeź Woli Niemieckie oddziały dokonują masowych mordów ludności cywilnej warszawskiej Woli.
Masowe mordy trwały od 5 do 7 sierpnia i nie powinny być sprowadzane do pojedynczego dnia.
Zbrodnia na Woli odsłania skalę niemieckiej przemocy wobec ludności cywilnej podczas powstania warszawskiego.
Powiązane profile Erich von dem Bach-Zelewski związek bezpośredni lub funkcjonalny: Szef formacji Bandenkampf na Wschodzie; dowódca sił tłumiących Powstanie WarszawskieHeinz Reinefarth związek bezpośredni lub funkcjonalny: dowódca grupy bojowej podczas tłumienia Powstania WarszawskiegoOskar Dirlewanger związek bezpośredni lub funkcjonalny: Dowódca karnej jednostki SS (brygady Dirlewangera); zbrodnie na Białorusi i w WarszawieAlfred Spilker związek bezpośredni lub funkcjonalny: dowódca Sonderkommando Spilker w WarszawieŹródło instytucjonalne: Instytut Pamięci Narodowej
Stały link do tego wpisu 9 sierpnia 1944 Getta i deportacje Łódź / Auschwitz
Początek ostatecznej likwidacji getta łódzkiego SS i policja rozpoczynają ostateczną likwidację getta łódzkiego.
Likwidacja objęła ostatnie wielkie getto istniejące na okupowanych ziemiach polskich i prowadziła w kierunku Auschwitz.
Ta data zamyka zasadniczy etap historii getta łódzkiego i jego mieszkańców.
Powiązane profile (7) Hans Biebow związek bezpośredni lub funkcjonalny: Niemiecki szef Zarządu Getta (Gettoverwaltung) w Łodzi (Litzmannstadt)Arthur Greiser związek bezpośredni lub funkcjonalny: Gauleiter i namiestnik Rzeszy Kraju Warty; wysiedlenia Polaków i zagłada w ChełmnieAdolf Eichmann związek bezpośredni lub funkcjonalny: Kierownik referatu IV B4 w RSHA, główny logistyk deportacji Żydów do zagłady.Günter Fuchs związek bezpośredni lub funkcjonalny: kierownik referatu II B Gestapo w Łodzi odpowiedzialnego za sprawy żydowskieOtto Bradfisch związek bezpośredni lub funkcjonalny: szef placówki Gestapo w Łodzi i były dowódca Einsatzkommando 8Wilhelm Koppe związek bezpośredni lub funkcjonalny: Wyższy Dowódca SS i Policji w Kraju Warty i Generalnym GubernatorstwieHans Bothmann związek bezpośredni lub funkcjonalny: drugi komendant ośrodka zagłady KulmhofŹródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 12 sierpnia 1944 Getta i deportacje Warszawa / Auschwitz
Deportacje Polaków aresztowanych po wybuchu powstania warszawskiego do Auschwitz Rozpoczynają się deportacje do Auschwitz około 13 tys. Polaków aresztowanych po wybuchu powstania warszawskiego.
Transporty połączyły represje po wybuchu powstania warszawskiego z systemem KL Auschwitz.
Wydarzenie pokazuje, że los cywilów aresztowanych w Warszawie był częścią szerszego aparatu niemieckiego terroru.
Powiązane profile (6) Erich von dem Bach-Zelewski związek bezpośredni lub funkcjonalny: Szef formacji Bandenkampf na Wschodzie; dowódca sił tłumiących Powstanie WarszawskieHeinz Reinefarth związek bezpośredni lub funkcjonalny: dowódca grupy bojowej podczas tłumienia Powstania WarszawskiegoPaul Otto Geibel związek bezpośredni lub funkcjonalny: dowódca SS i policji w dystrykcie warszawskimLudwig Hahn związek bezpośredni lub funkcjonalny: komendant Sipo i SD w dystrykcie krakowskim, a następnie warszawskimAlfred Spilker związek bezpośredni lub funkcjonalny: dowódca Sonderkommando Spilker w WarszawieRudolf Höss związek bezpośredni lub funkcjonalny: Komendant obozu Auschwitz; twórca przemysłowej machiny zagłady, stracony w 1947 r.Źródło instytucjonalne: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Stały link do tego wpisu 14 sierpnia 1941 Obozy i Zagłada Auschwitz
Śmierć Maksymiliana Marii Kolbego w Auschwitz W Auschwitz ginie Maksymilian Maria Kolbe, skazany na śmierć głodową po zgłoszeniu się za współwięźnia.
Jego decyzja o zgłoszeniu się za współwięźnia rozegrała się w realiach obozowej celi głodowej.
Historia Kolbego przypomina zarazem o jego czynie, losie współwięźniów i systemie kar stosowanym w obozie.
Kontekst instytucjonalny Rudolf Höss kontekst instytucjonalny: Komendant obozu Auschwitz; twórca przemysłowej machiny zagłady, stracony w 1947 r.Maximilian Grabner kontekst instytucjonalny: szef Wydziału Politycznego Gestapo w KL AuschwitzŹródło instytucjonalne: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Stały link do tego wpisu 14 sierpnia 1941 Wojna i okupacja Atlantyk / USA / Wielka Brytania
Ogłoszenie Karty Atlantyckiej Roosevelt i Churchill ogłaszają Kartę Atlantycką, formułując cele powojennego ładu.
Roosevelt i Churchill przedstawili zasady przyszłego ładu, gdy polityka wobec uchodźców pozostawała odrębnym i trudnym sprawdzianem tych deklaracji.
Karta jest ważna jako punkt odniesienia dla oceny różnicy między wojennymi deklaracjami a praktyką państw.
Kontekst instytucjonalny Adolf Hitler kontekst instytucjonalny: Dyktator III Rzeszy; główny architekt wojny napastniczej, Zagłady i innych ludobójstwŹródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 15 sierpnia 1941 Getta i deportacje Kowno, okupowana Litwa
Zamknięcie getta w Kownie Niemcy zamykają getto w Kownie.
Getto w Kownie stało się później częścią historii obozu koncentracyjnego Kauen.
Zamknięcie getta rozpoczęło kolejny etap izolowania i podporządkowywania jego mieszkańców niemieckiej polityce prześladowań.
Kontekst instytucjonalny Karl Jäger kontekst instytucjonalny: Dowódca Einsatzkommando 3, autor Raportu Jägera dokumentującego Zagładę na LitwieFranz Walter Stahlecker kontekst instytucjonalny: Dowódca Einsatzgruppe A i BdS w Ostlandzie; ludobójstwo w krajach bałtyckichŹródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 15 sierpnia 1944 Wojna i okupacja południowa Francja
Lądowanie aliantów w południowej Francji Alianci lądują w południowej Francji w operacji „Dragoon”.
Operacja „Dragoon” rozszerzyła działania alianckie na kolejny odcinek frontu zachodniego.
Desant uzupełnia obraz wyzwalania Francji, którego nie można ograniczać wyłącznie do Normandii.
Kontekst instytucjonalny Adolf Hitler kontekst instytucjonalny: Dyktator III Rzeszy; główny architekt wojny napastniczej, Zagłady i innych ludobójstwAlfred Jodl kontekst instytucjonalny: Szef sztabu operacyjnego OKW; sygnatariusz zbrodniczych rozkazów, stracony w Norymberdze.Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 16–20 sierpnia 1943 Opór i ratunek Białystok
Powstanie w getcie białostockim Podczas likwidacji getta białostockiego żydowskie podziemie podejmuje zbrojne powstanie.
Żydowskie podziemie podjęło walkę podczas niemieckiej likwidacji getta trwającej od 16 do 20 sierpnia.
Było to najważniejsze powstanie gettowe po zrywie w Warszawie.
Powiązane profile Fritz Gustav Friedel związek bezpośredni lub funkcjonalny: kierownik referatu żydowskiego Gestapo w BiałymstokuWilhelm Altenloh związek bezpośredni lub funkcjonalny: komendant Policji Bezpieczeństwa i SD (KdS) w okręgu białostockimGeorg Michalsen związek bezpośredni lub funkcjonalny: funkcjonariusz sztabu akcji „Reinhardt” uczestniczący w deportacjach z Warszawy i BiałegostokuŹródło instytucjonalne: Żydowski Instytut Historyczny
Stały link do tego wpisu 17 sierpnia 1938 Prawo i prześladowanie Niemcy
Przymusowe imiona Israel i Sara Niemieccy Żydzi o imionach uznanych za „nieżydowskie” muszą przyjąć dodatkowe imię Israel lub Sara.
Nakaz wpisywania dodatkowych imion do dokumentów zmieniał tożsamość niemieckich Żydów w administracyjny znak narzucony przez państwo.
Przepis pokazuje, jak biurokracja służyła identyfikowaniu i wykluczaniu prześladowanej ludności.
Powiązane profile Wilhelm Frick związek bezpośredni lub funkcjonalny: Minister spraw wewnętrznych Rzeszy; twórca prawnych podstaw terroru i wykluczenia Żydów.Wilhelm Stuckart związek bezpośredni lub funkcjonalny: Sekretarz stanu MSW Rzeszy; współautor ustaw norymberskich, uczestnik WannseeŹródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 18 sierpnia 1939 Prawo i prześladowanie Niemcy
Nakaz zgłaszania dzieci z niepełnosprawnościami Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Rzeszy nakazuje lekarzom zgłaszać małe dzieci z niepełnosprawnościami.
Obowiązek zgłaszania małych dzieci wciągał lekarzy i administrację medyczną w przygotowanie programu mordowania.
Nakaz ujawnia, że zbrodnia była poprzedzona uporządkowanym procesem zbierania informacji o dzieciach z niepełnosprawnościami.
Powiązane profile Karl Brandt związek bezpośredni lub funkcjonalny: Lekarz przyboczny Hitlera i współkierownik akcji „T4”; stracony w 1948 r.Philipp Bouhler związek bezpośredni lub funkcjonalny: Szef Kancelarii Führera NSDAP, współorganizator akcji „T4”Viktor Brack związek bezpośredni lub funkcjonalny: Szef urzędu w Kancelarii Führera; organizator „eutanazji” Aktion T4Richard von Hegener związek bezpośredni lub funkcjonalny: urzędnik Kanzlei des Führers i zastępca kierownika Reichsausschuss odpowiedzialny za administracyjną organizację mordowania dzieci i pacjentówWilhelm Frick związek bezpośredni lub funkcjonalny: Minister spraw wewnętrznych Rzeszy; twórca prawnych podstaw terroru i wykluczenia Żydów.Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 19 sierpnia 1934 Geneza nazizmu Niemcy
Plebiscyt sankcjonuje dyktaturę Hitlera Plebiscyt potwierdza połączenie w rękach Hitlera funkcji prezydenta i kanclerza.
Głosowanie służyło propagandowemu zatwierdzeniu połączenia urzędów, które zostało już narzucone.
Plebiscyt pokazuje, jak reżim wykorzystywał pozory legalności do umacniania osobistej władzy Hitlera.
Powiązane profile Adolf Hitler związek bezpośredni lub funkcjonalny: Dyktator III Rzeszy; główny architekt wojny napastniczej, Zagłady i innych ludobójstwJoseph Goebbels związek bezpośredni lub funkcjonalny: Minister propagandy III Rzeszy i gauleiter Berlina; podżegacz do zagłady Żydów.Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 20 sierpnia 1941 Getta i deportacje Drancy, Francja
Utworzenie obozu w Drancy Niemcy uruchamiają obóz internowania i tranzytowy Drancy pod Paryżem.
Obóz pod Paryżem stał się węzłem internowania i deportacji francuskich Żydów.
Historia Drancy odsłania administracyjny etap prowadzący od aresztowania do deportacji.
Powiązane profile Theodor Dannecker związek bezpośredni lub funkcjonalny: Specjalista Eichmanna ds. deportacji Żydów z Francji, Bułgarii, Włoch i WęgierŹródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 23 sierpnia 1939 / dzień pamięci Pamięć Moskwa / Europa
Pakt Ribbentrop–Mołotow i podział stref wpływów Niemcy i ZSRR podpisują pakt Ribbentrop–Mołotow z tajnym podziałem stref wpływów; dziś europejski dzień pamięci ofiar reżimów totalitarnych.
Tajne ustalenia Niemiec i ZSRR tworzyły bezpośredni kontekst późniejszej napaści na Polskę z dwóch stron.
Rocznica łączy genezę wojny z europejską pamięcią o ofiarach reżimów totalitarnych.
Powiązane profile Adolf Hitler związek bezpośredni lub funkcjonalny: Dyktator III Rzeszy; główny architekt wojny napastniczej, Zagłady i innych ludobójstwŹródło instytucjonalne: Parlament Europejski
Stały link do tego wpisu 24 sierpnia 1941 Obozy i Zagłada Niemcy i ziemie wcielone
Formalne wstrzymanie programu T4 nie kończy mordowania Hitler oficjalnie wstrzymuje centralnie koordynowaną fazę programu T4 po protestach; mordowanie trwa w zdecentralizowanej formie.
Po oficjalnej decyzji Hitlera centralnie koordynowana faza programu ustała, lecz zabijanie trwało w formie zdecentralizowanej.
Ta data ostrzega przed myleniem formalnego rozkazu z rzeczywistym końcem zbrodniczej praktyki.
Powiązane profile (7) Adolf Hitler związek bezpośredni lub funkcjonalny: Dyktator III Rzeszy; główny architekt wojny napastniczej, Zagłady i innych ludobójstwKarl Brandt związek bezpośredni lub funkcjonalny: Lekarz przyboczny Hitlera i współkierownik akcji „T4”; stracony w 1948 r.Philipp Bouhler związek bezpośredni lub funkcjonalny: Szef Kancelarii Führera NSDAP, współorganizator akcji „T4”Viktor Brack związek bezpośredni lub funkcjonalny: Szef urzędu w Kancelarii Führera; organizator „eutanazji” Aktion T4Paul Nitsche związek bezpośredni lub funkcjonalny: psychiatra, naczelny rzeczoznawca i od końca 1941 roku kierownik medycznego pionu Aktion T4Werner Heyde związek bezpośredni lub funkcjonalny: Kierownik medyczny i pierwszy Obergutachter Akcji „T4”, współorganizator mordów „eutanazyjnych”Richard von Hegener związek bezpośredni lub funkcjonalny: urzędnik Kanzlei des Führers i zastępca kierownika Reichsausschuss odpowiedzialny za administracyjną organizację mordowania dzieci i pacjentówŹródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 25 sierpnia 1944 Wyzwolenie Paryż, Francja
Wyzwolenie Paryża 25 sierpnia 1944 roku Paryż został wyzwolony spod niemieckiej okupacji.
Historia wyzwolenia obejmuje los miasta, działalność konspiracji oraz doświadczenia osób prześladowanych podczas okupacji.
Wyzwolenie Paryża było ważnym etapem uwalniania Francji spod niemieckiej okupacji.
Powiązane profile Karl Oberg związek bezpośredni lub funkcjonalny: Wyższy Dowódca SS i Policji we Francji, „Rzeźnik Paryża”Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 26–28 sierpnia 1941 Masowa zbrodnia Kamieniec Podolski, okupowana Ukraina
Masakra pod Kamieńcem Podolskim SS, policja i formacje pomocnicze mordują około 23,6 tys. Żydów pod Kamieńcem Podolskim.
Wśród zamordowanych znajdowali się deportowani oraz miejscowi Żydzi, a zbrodni dokonały SS, policja i formacje pomocnicze.
Skala mordu uczyniła go przełomowym etapem masowych egzekucji na okupowanej Ukrainie.
Powiązane profile Friedrich Jeckeln związek bezpośredni lub funkcjonalny: Wyższy Dowódca SS i Policji; organizator masowych rozstrzeliwań na WschodzieŹródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu 28 sierpnia 1959 Pamięć Nowy Jork / świat
Śmierć Raphaela Lemkina, twórcy pojęcia ludobójstwa 28 sierpnia 1959 roku zmarł Raphael Lemkin, twórca pojęcia „ludobójstwo” i rzecznik konwencji ONZ.
Polski prawnik poświęcił działalność stworzeniu pojęcia „ludobójstwo” i zabiegom o przyjęcie konwencji ONZ.
Jego dorobek pozwolił nazwać i prawnie opisać zbrodnię wymierzoną w całe grupy ludzi.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu