Rolf-Heinz Höppner
faktyczny kierownik Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu i szef odcinka SD w Kraju Warty. Obszar działania: Poznań · Kraj Warty. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Miejsce Pamięci Auschwitz wskazuje Höppnera jako faktycznego kierownika poznańskiej Centrali Przesiedleńczej, chociaż formalnym zwierzchnikiem był inspektor Sipo i SD Ernst Damzog.
- UWZ organizowała usuwanie Polaków i Żydów z Kraju Warty oraz osiedlanie volksdeutschów; Höppner łączył jej kierownictwo z regionalnym odcinkiem SD i urzędem do spraw narodowościowych.
- 16 lipca 1941 roku przesłał Eichmannowi memorandum, w którym relacjonował naradę w Kraju Warty i proponował zabicie Żydów niezdolnych do pracy „szybko działającym środkiem”; dokument był jego własnym pismem, nie samodzielną decyzją o uruchomieniu Kulmhofu.
- Sąd Okręgowy w Poznaniu skazał go 15 marca 1949 roku na dożywotnie więzienie; po amnestii został zwolniony na początku 1957 roku i wrócił do RFN.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Höppner łączy przymusowe wysiedlenia, selekcję narodowościową, konfiskatę i wczesne projektowanie masowego mordu w jednym regionalnym aparacie. Memorandum z lipca 1941 roku jest mocnym śladem jego własnego myślenia i przekazu do centrum, ale nie może służyć do przypisania mu wyłącznej decyzji o metodzie lub miejscu zagłady.
Typ odpowiedzialności: regionalna kierownicza · planistyczna · deportacyjna. Mechanizmy: wysiedlenia, konfiskata mienia wysiedlonych, ewidencja i selekcja.
Najważniejsze zdarzenia
- organizowanie Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu od końca 1939 roku
- deportacje Polaków i Żydów z Kraju Warty i osiedlanie volksdeutschów
- memorandum do Eichmanna z 16 lipca 1941 roku
- proces w Poznaniu w marcu 1949 roku i zwolnienie po amnestii w 1957 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Aresztowany przez Brytyjczyków w lipcu 1945 roku i przesłuchiwany w Norymberdze, został 25 lutego 1947 roku wydany Polsce. Sąd Okręgowy w Poznaniu skazał go 15 marca 1949 roku na dożywocie. Na początku 1957 roku został zwolniony w następstwie amnestii i wrócił do RFN, gdzie zmarł w 1998 roku.
Granice ustaleń
Memorandum z 16 lipca 1941 roku streszcza rozmowy kilku urzędników i zawiera propozycję Höppnera; nie dowodzi, że sam podjął decyzję o utworzeniu Kulmhofu. Wtórne opracowania mylą niekiedy jego los z Herbertem Stricknerem i błędnie podają karę śmierci lub egzekucję. Przyjęto dożywocie i zwolnienie na podstawie studium wykorzystującego polskie akta procesowe.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.