Wilhelm List
dowódca 12. Armii i Wehrmachtbefehlshaber Südost podczas okupacji Jugosławii i Grecji. Obszar działania: Serbia · Jugosławia · Grecja. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Jako dowódca 12. Armii od czerwca do października 1941 roku był równocześnie Wehrmachtbefehlshaber Südost, najwyższym dowódcą niemieckich sił w okupowanej Jugosławii i Grecji.
- 5 września 1941 roku wydał rozkaz natychmiastowych i bezwzględnych środków, wymieniając wieszanie, palenie wsi, branie zakładników i deportowanie rodzin do obozów koncentracyjnych.
- Na jego wniosek Franz Böhme otrzymał władzę wykonawczą w Serbii; meldunki do Lista informowały następnie o masowych egzekucjach odwetowych, w tym o planowanym rozstrzelaniu około dwóch tysięcy komunistów i Żydów.
- Trybunał uznał, że raporty dawały mu wiedzę o bezprawnym zabijaniu tysięcy niewinnych ludzi, a brak potępienia, zapobieżenia i ukarania sprawców rodził jego odpowiedzialność dowódczą.
- W grudniu 1952 roku został przedterminowo zwolniony z więzienia ze względów zdrowotnych; zmarł w 1971 roku.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
List pokazuje łańcuch od dowódcy teatru przez delegowanie pełnej władzy wykonawczej do dowódcy w Serbii, po meldunki o egzekucjach i brak interwencji. Profil nie przypisuje mu osobistego podpisania każdego rozkazu odwetowego ani fizycznego wykonania rozstrzeliwań.
Typ odpowiedzialności: dowództwo teatru działań · dowódcza · okupacyjna. Mechanizmy: system zakładników i odwetu, wojskowa administracja Bałkanów, odpowiedzialność dowódcza za meldowane zbrodnie.
Najważniejsze zdarzenia
- objęcie funkcji Wehrmachtbefehlshaber Südost w czerwcu 1941 roku
- wydanie rozkazu represyjnego 5 września 1941 roku
- delegowanie władzy wykonawczej w Serbii Franzowi Böhmemu we wrześniu 1941 roku
- wyrok dożywotniego więzienia w procesie zakładników 19 lutego 1948 roku
- przedterminowe zwolnienie ze względów zdrowotnych w grudniu 1952 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
W procesie zakładników przed amerykańskim trybunałem wojskowym List został uznany za winnego w dwóch punktach dotyczących zbrodni wojennych i skazany na dożywotnie więzienie. W grudniu 1952 roku został przedterminowo zwolniony ze względów zdrowotnych; zmarł w 1971 roku.
Granice ustaleń
Trybunał nie znalazł dowodu, że List osobiście podpisał konkretny rozkaz zabijania zakładników albo ustalił wskaźniki odwetu. Nie skazał go za wykonywanie rozkazu komisarzowskiego ani za egzekucje schwytanych partyzantów, których status prawny ocenił według ówczesnej, dziś spornej doktryny. Profil musi jasno przedstawiać te historyczne granice wyroku.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.