VI Krąg VI z VII
Tryby wojny i gospodarki
Ministrowie, dowództwo wojskowe, prawnicy i finansiści — machina umożliwiająca zbrodnie.
Krąg VI obejmuje ludzi, którzy nie stali osobiście przy dołach egzekucyjnych, lecz to ich urzędy, rozkazy, ustawy i budżety wprawiały w ruch machinę zbrodni. Wspólnym mianownikiem jest odpowiedzialność za tworzenie i utrzymywanie systemu: dyplomacja wojny napastniczej, firmowanie zbrodniczych rozkazów naczelnego dowództwa Wehrmachtu, prawne podstawy terroru i wykluczenia, „zagłada przez pracę” wymierzana rękami sądownictwa oraz rabunek mienia ofiar Zagłady prowadzony przez ministerstwo gospodarki i Reichsbank. Zasiadali tu ministrowie spraw zagranicznych, spraw wewnętrznych, sprawiedliwości i gospodarki, feldmarszałkowie i admirałowie, szefowie kancelarii oraz prezes banku centralnego. To zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie wojenne i współudział w ludobójstwie popełniane za biurkiem i podpisem. Powojenne rozliczenia okazały się nierówne: część odpowiedziała przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze i została skazana na śmierć, inni otrzymali kary więzienia i dożyli wolności po latach, a jeden odebrał sobie życie w niewoli, uchodząc procesowi. Kontrast między skalą odpowiedzialności a wymiarem kary pozostaje przestrogą.

Wilhelm Keitel
1882–1946Szef Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu (OKW); firmował zbrodnicze rozkazy.
stracony w 1946 r.
Joachim von Ribbentrop
1893–1946Minister spraw zagranicznych III Rzeszy; dyplomacja wojny napastniczej i deportacji Żydów.
stracony w 1946 r.
Baldur von Schirach
1907–1974Przywódca Hitlerjugend i gauleiter Wiednia; deportacje wiedeńskich Żydów.
skazany; zmarł w 1974 r.
Otto Georg Thierack
1889–1946Minister sprawiedliwości Rzeszy i prezes Trybunału Ludowego; „zagłada przez pracę”
samobójstwo w niewoli (1946)
Wilhelm Frick
1877–1946Minister spraw wewnętrznych Rzeszy; twórca prawnych podstaw terroru i wykluczenia Żydów.
stracony w 1946 r.
Alfred Jodl
1890–1946Szef sztabu operacyjnego OKW; sygnatariusz zbrodniczych rozkazów, stracony w Norymberdze.
stracony w 1946 r.
Karl Dönitz
1891–1980Naczelny dowódca Kriegsmarine i następca Hitlera jako głowa państwa
skazany; zmarł w 1980 r.
Walther Funk
1890–1960Minister gospodarki Rzeszy i prezes Reichsbanku; rabunek mienia ofiar Zagłady
skazany; zmarł w 1960 r.
Hans Lammers
1879–1962Szef Kancelarii Rzeszy i doradca prawny Hitlera; skazany w procesie ministerstw
skazany; zmarł w 1962 r.
Carl Krauch
1887–1968Przewodniczący rady nadzorczej IG Farben i pełnomocnik Planu Czteroletniego
skazany / więzienie (1968)
Roland Freisler
1893–1945Prezes nazistowskiego Trybunału Ludowego; symbol sądowego terroru politycznego
zginął w czasie wojny (1945)
Walter von Reichenau
1884–1942Feldmarszałek Wehrmachtu, dowódca 6. Armii, autor rozkazu o surowości
los powojenny (1942)
Alfried Krupp
1907–1967Jedyny właściciel i szef koncernu zbrojeniowego Krupp, sprawca pracy niewolniczej.
skazany / więzienie (1967)
Erich von Manstein
1887–1973Feldmarszałek Wehrmachtu; dowódca 11. Armii i grup armii na froncie wschodnim
skazany / więzienie (1973)Oswald Rothaug
1897–1967Nazistowski sędzia, prezes Sądu Specjalnego w Norymberdze; sprawca sądowych mordów
skazany / więzienie (1967)
Otto Ambros
1901–1990Dyrektor IG Farben; twórca zakładów Buna przy Auschwitz-Monowitz i szef produkcji broni chemicznej
skazany / więzienie (1990)
Bruno Tesch
1890–1946Chemik i współwłaściciel Testy — dostawcy Cyklonu B do komór gazowych
stracony (1946)
Franz Böhme
1885–1947Generał Wehrmachtu, dowódca w Serbii; autor rozkazu odwetu 100:1
samobójstwo (1947)
Walther Dürrfeld
1899–1967Dyrektor techniczny i kierownik budowy zakładów IG Farben w Auschwitz-Monowitz
skazany / więzienie (1967)Kurt Eimann
1899–1980dowódca SS-Wachsturmbann „Eimann”
skazany / więzienieFriedrich Class
1899–1945kierownik gdyńskiej ekspozytury Einsatzkommando 16 i Gestapo
uniknął pełnego rozliczeniaMax Daume
1894–1947oficer Ordnungspolizei w Warszawie odpowiedzialny za represje i egzekucje zakładników
stracony (1947).jpg?width=400)
Bruno Müller
1905–1960dowódca Einsatzkommando 2/I i komendant Sipo/SD w Krakowie
uniknął pełnego rozliczeniaGerulf Mayer
1910–?dowódca Gendarmerie-Hauptmannschaft Kielce
uniknął pełnego rozliczeniaKarl Essig
1908–?kierownik placówki Sipo/SD w Kielcach
uniewinniony / brak pełnego rozliczeniaAlfred Spilker
1908–1945dowódca Sonderkommando Spilker w Warszawie
zginął (1945)Peter Paulsen
1902–1985archeolog SS kierujący Sonderkommando Paulsen
uniknął pełnego rozliczeniaErwin Wester
1898–1948przewodniczący niemieckiego Sądu Specjalnego w Stanisławowie
uniknął pełnego rozliczeniaHorst Neubauer
1897–1981sędzia niemieckiego Sądu Specjalnego w Łodzi
uniknął pełnego rozliczeniaJakob Lölgen
1897–1980dowódca wydzielonego komanda Einsatzkommando 16 w Bydgoszczy
uniewinniony w 1966 r.Werner Ventzki
1906–2004nadburmistrz okupacyjnej Łodzi i urzędnik administracji Kraju Warty
niesądzony; kariera urzędnicza w RFNWalter Pelzhausen
1891–1948komendant więzienia policyjnego Radogoszcz w Łodzi
stracony w 1948 r.
Heinz Auerswald
1908–1970komisarz do spraw dzielnicy żydowskiej w Warszawie
śledztwo bez procesu; zmarł w 1970 r.Hermann Worthoff
1910–1982kierownik referatu żydowskiego Gestapo w Lublinie i dowódca komanda likwidacyjnego
skazany na 8 lat w 1975 r.
Franz Konrad
1906–1952kierownik Werterfassung — aparatu grabieży mienia w getcie warszawskim
stracony w 1952 r.Gustav Abb
1886–1945kierownik Głównego Zarządu Bibliotek w Generalnym Gubernatorstwie
zginął w 1945 r.; niesądzonyFranz Schlegelberger
1876–1970sekretarz stanu i p.o. ministra sprawiedliwości Rzeszy
dożywocie; zwolniony w 1951 r.Günter Fuchs
1911–?kierownik referatu II B Gestapo w Łodzi odpowiedzialnego za sprawy żydowskie
dożywocie w 1963 r.Fritz Gustav Friedel
1891–1952kierownik referatu żydowskiego Gestapo w Białymstoku
skazany na śmierć; stracony w 1952 r.
Werner Kampe
1911–1974Kreisleiter NSDAP oraz komisarz miejski, następnie nadburmistrz okupacyjnej Bydgoszczy
objęty powojennym śledztwem; brak ustalonego prawomocnego skazania
Wilhelm Rosenbaum
1915–1984komendant szkoły Policji Bezpieczeństwa i SD w Rabce
skazany na dożywocie; później warunkowo zwolniony
Johann Niemann
1913–1943zastępca komendanta niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze
zabity podczas powstania więźniów w Sobiborze w 1943 r.
Erich Fuchs
1902–1980technik akcji „T4” i akcji „Reinhardt”, związany z instalowaniem urządzeń gazowania
skazany w Hagen na 4 lata więzienia; zmarł w 1980 r.Georg Wippern
1909–1993kierownik SS-Standortverwaltung Lublin, odpowiedzialny za ewidencję i transfer zrabowanego mienia
brak ustalonego skazania w wykorzystanych źródłach; zmarł w 1993 r.Walter Caspar Többens
1909–1954niemiecki przedsiębiorca wykorzystujący pracę przymusową w getcie warszawskim i Poniatowej
po wojnie skazany, później uznany za „Mitläufer”; zmarł w 1954 r.
Emil Puhl
1889–1962wiceprezes Reichsbanku odpowiedzialny za wykonanie ustaleń z SS dotyczących zrabowanych wartości
skazany w Norymberdze na 5 lat więzienia; zmarł w 1962 r.Ernst Lautz
1887–1979naczelny prokurator Trybunału Ludowego w Berlinie
skazany na 10 lat; zwolniony w 1951 r.Günther Joël
1903–1978referent Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeszy do spraw karnych, później prokurator generalny w Hamm
skazany na 10 lat; zwolniony w 1951 r.Waldemar Macholl
1900–1949komisarz policji granicznej w Suwałkach, następnie kierownik referatu IV A-3 Gestapo w Białymstoku do zwalczania ruchu oporu
skazany na śmierć w Polsce; wyrok wykonano 15 lipca 1949 r.Hellmuth Holland
1898–?kierownik Niemieckiej Prokuratury w Piotrkowie i oskarżyciel przed Sądem Specjalnym w Piotrkowie
dwukrotnie skazany w Polsce; kara łączna 8 lat; po zwolnieniu pracował w sądownictwie RFNGerhard Pchalek
1910–1980prokurator przed sądami specjalnymi w Bielsku i Katowicach oraz w prokuraturze przy Wyższym Sądzie Krajowym w Katowicach
skazany w NRD na 4 lata; warunkowo zwolniony w 1962 r.
Friedrich Flick
1883–1972właściciel i dominujący kierownik koncernu Flicka, jednego z głównych kompleksów przemysłu ciężkiego i zbrojeniowego Rzeszy
skazany na 7 lat; przedterminowo zwolniony w 1950 r.Georg-Hans Reinhardt
1887–1963dowódca 3. Grupy Pancernej, następnie 3. Armii Pancernej i pełniący obowiązki dowódcy Grupy Armii „Środek”
skazany na 15 lat więzienia; zwolniony w 1952 r.
Karl von Roques
1880–1949dowódca tyłowego obszaru Grupy Armii „Południe”, następnie tyłowego obszaru Grupy Armii A
skazany na 20 lat; zmarł podczas odbywania kary w 1949 r.
Max von Schenckendorff
1875–1943dowódca tyłowego obszaru Grupy Armii „Środek” i organizator konferencji antypartyzanckiej w Mohylewie
zmarł w 1943 r.; nie był sądzony
Hermann Reinecke
1888–1973szef Allgemeines Wehrmachtamt w OKW, odpowiedzialny za centralne dyrektywy dotyczące jeńców wojennych
skazany w 1948 r. na dożywotnie więzienie; zwolniony w październiku 1954 r.
Walter Warlimont
1894–1976szef Wydziału Obrony Krajowej i zastępca szefa Sztabu Operacyjnego Wehrmachtu w OKW
skazany na dożywocie; kara zmieniona na 18 lat; zwolniony w 1954 r.
Rudolf Lehmann
1890–1955szef Wydziału Prawnego OKW i Generaloberstabsrichter, współtwórca prawnych ram terroru wojennego
skazany na 7 lat; przedterminowo zwolniony w 1950 r.
Wilhelm List
1880–1971dowódca 12. Armii i Wehrmachtbefehlshaber Südost podczas okupacji Jugosławii i Grecji
skazany w 1948 r. na dożywotnie więzienie; zwolniony w grudniu 1952 r.
Karl Rasche
1892–1951członek zarządu Dresdner Bank odpowiedzialny za ekspansję banku, finansowanie przedsiębiorstw SS i przejmowanie aktywów w okupowanej Europie
skazany na 7 lat; zwolniony w 1950 r.
Paul Pleiger
1899–1985prezes Reichswerke Hermann Göring i kierownik gospodarki węglowej wykorzystujący przydziały pracy przymusowej oraz przedsięwzięcia z SS
skazany na 15 lat; kara zmniejszona do 10 lat; zwolniony w 1951 r.Helmut Ortwin Pohl
1901–1997oficer sztabu Odila Globocnika uczestniczący w deportacjach i przesiedleniach w dystrykcie lubelskim w pierwszej połowie 1942 roku
oskarżony; proces przerwany i umorzony bez wyroku
Walter Andreas Hofer
1893–1975główny doradca i agent artystyczny Hermanna Göringa, organizujący zakup, konfiskatę i wymianę zagrabionych dzieł
skazany zaocznie we Francji na 10 lat; kary nie odbył
Heinrich Bütefisch
1894–1969członek zarządu IG Farben odpowiedzialny za zakłady Auschwitz-Monowitz i przedsięwzięcia górnicze wykorzystujące więźniów
skazany na 6 lat za pracę niewolniczą; zwolniony w 1951 r.Hans-Joachim Rehse
1902–1969sędzia pierwszego senatu Volksgerichtshof współdecydujący o represyjnych wyrokach śmierci pod przewodnictwem Rolanda Freislera
wyrok 5 lat uchylony; w ponownym procesie uniewinniony; rewizja zakończona po jego śmierci
Ernst Woermann
1888–1979szef Wydziału Politycznego i podsekretarz stanu w Auswärtiges Amt uczestniczący w administracyjnym zatwierdzaniu deportacji Żydów z Francji
ostatecznie skazany w punkcie 5 na 5 lat; zwolniony w 1950 r.
Friedrich Christiansen
1879–1972dowódca Wehrmachtu w okupowanej Holandii
skazany w 1948 r. na 12 lat więzienia; zwolniony po darowaniu reszty karyFriedrich-Wilhelm Müller
1897–1947dowódca 22. Dywizji Piechoty i komendant Twierdzy Kreta
skazany w Grecji na śmierć; rozstrzelany 20 maja 1947 r.